معرفی انواع سیستم فایل در لینوکس و یونیکس و ویندوز

سیستم فایل هر کامپیوتر، امکان ذخیره سازی فایل‌ها و اطلاعات را روی آن فراهم می‌سازد. هنگامی که از داخل برنامه واژه پرداز خود سندی را ذخیره می‌کنید، این سیستم فایل است که تعیین می‌کند سند چگونه و کجا ذخیره شود.
ابزارهای ذخیره سازی مانند فلاپی دیسک‌ها، دیسک‌های سخت، درایوهای CD-ROM، درایوهای Zip و... تا قبل از اینکه سیستم‌عامل سیستم فایل را روی آنها تشکیل دهد، قابل استفاده نیستند.
سیستم فایلهای گوناگونی برای سیستم‌عامل‌های مختلف از جمله ویندوز و سیستم عاملهای مبتنی بر یونیکس و لینوکس ارائه شده‌اند که در مورد ویندوز این سیستم فایلها عبارتند از :

انواع سیستم‌های فایل در ویندوز
۱- FAT16 : در سیستم‌عامل داس استفاده می‌شد.
۲- FAT32 : از ویندوز ۹۵ تا me استفاده می‌شد.
۳- NTFS 4.0 : در سیستم‌های nt 4.0 استفاده می‌شد.
۴- NTFS های جدید : از ویندوز ۲۰۰۰ به بعد استفاده می‌شود.

انواع سیستم‌های فایل در یونیکس و لینوکس

اما بحث اصلی ما درمورد سیستم فایلهای مبتنی برلینوکس است که برخی از آنها عبارتند از ext2، ext3، xfs، reiserfs و غیره. این سیستم فایل‌ها در جزئیات فنی دارای تفاوت‌هایی با هم هستند ولی از نظر ساختاری که ایجاد می‌کنند مشابه بوده و تفاوت چندانی باهم ندارند. در این مقاله ما وارد جزئیات فنی هر نوع از سیستم فایلها نشده و تنها ساختار آنها را بررسی خواهیم کرد.

سیستم فایل یا درخت؟
سیستم فایل سیستم‌عامل‌های مبتنی بر یونیکس و لینوکس بصورت یک درخت وارونه پیاده سازی شده است. در یونیکس و لینوکس دیگر شما چیزی به نام درایوهای A، C و ... ندارید. تمام ابزارها و سیستم فایلها شاخه‌هایی از این درخت وارونه هستند. مرکز این درخت ریشه یا root نام دارد که بالاترین سطح سیستم فایل را تشکیل می‌دهد. زیر ریشه، پوشه‌هایی قرار دارند که سایر قسمت‌های سیستم فایل را تشکیل می‌دهند .  سیستم فایل از تعداد زیادی پوشه تشکیل شده‌است که این پوشه‌ها تقریبا در تمامی سیستم‌عامل‌های مبتنی بر یونیکس و لینوکس مشترک هستند. اکنون به تشریح تک تک این شاخه‌ها پرداخته و در میان آن توضیحات اضافه را به شما ارائه خواهم کرد.

پارتیشن‌ها
در سیستم فایل سیستم‌عامل‌های مبتنی بر لینوکس و یونیکس، دیسک‌های سخت می‌توانند پارتیشن‌های متعددی داشته باشند. در این صورت هر پارتیشن دارای یک نقطه اتصال یا mount point می‌باشد که در آن نقطه به درخت سیستم فایل متصل می‌شود. مثلا می‌توانید اطلاعات کاربران سیستم را در یک پارتیشن جداگانه ذخیره نموده و نقطه اتصال آنرا home تعیین کنید که محل قرارگیری اطلاعات کاربران است و به همین ترتیب.

بخش‌های درخت سیستم فایل
اکنون به بررسی تک تک شاخه‌های سیستم فایل می‌پردازیم. توجه داشته باشید که دسترسی به اکثر این شاخه‌ها فقط توسط کاربر ریشه امکان پذیر است.
-شاخه bin: در این شاخه، دستورات سیستم‌عامل که برای تمام کاربران قابل دستیابی هستند و برخی دستورات مدیریتی سیستم قرار می‌گیرند.
-شاخه boot: این شاخه که می‌تواند در یک پارتیشن جداگانه بوده و به پوشه boot متصل شده باشد، حاوی برنامه راه‌نداز بوت سیستم عامل می‌باشد. مانند Grub و Lilo.
-شاخه dev: محل قرارگیری نقطه دسترسی‌های ابزارهای سخت افزاری است. مثلا تمام پورت‌ها، پارتیشن‌ها و... در اینجا دارای یک فایل هستند. برای مثال فایل dev/fd0 نشاندهنده فلاپی درایو سیستم است و به همین ترتیب. بسیاری از برنامه‌های کاربردی از این فایلهای دسترسی برای خواندن و نوشتن داده‌ها بر روی ابزار مورد نظرشان استفاده می‌کنند. مثلا یک برنامه کاربردی فایل dev/fd0 را باز کرده و در آن می‌نویسد. در حقیقت اطلاعات روی درایو فلاپی و دیسکی که در آن قرار دارد، نوشته خواهد شد.
-شاخه etc: در این شاخه فایل‌های پیکربندی برنامه‌های سرویس دهنده و برخی فایلهای سیستمی دیگر قرار می‌گیرند. مثلا فایل پیکربندی سرویس دهنده وب آپاچی در سیستم‌های دبیان در etc/apache/http.conf قرار دارد و به همین ترتیب.
-شاخه home: در این شاخه دایرکتوری‌های خانگی کاربران سیستم و اطلاعات آنها قرار می‌گیرد. بهتر است این شاخه در یک پارتیشن جداگانه قرار گرفته و متصل شود. این کار حفاظت از داده‌های کاربران را بالاتر خواهد برد. ضمنا در صورت نیاز به فرمت و نصب مجدد سیستم، اطلاعات کاربران دست نخورده باقی مانده و پس از نصب مجدد، کلیه تنظیمات شخصی و اطلاعات آنها بدون تغییر باقی خواهند ماند.
-شاخه lib: این شاخه همانطور که از نام آن پیداست، محل قرار گیری فایل‌های کتابخانه برنامه‌ها است. این کتابخانه‌ها توسط برنامه‌های کاربردی و ابزارهای برنامه نویسی بکار گرفته می‌شوند.
-شاخه mnt: این شاخه معمولا دارای زیرشاخه‌هایی مانند floppy و cdrom بوده و محل اتصال سنتی درایوهای فلاپی و CD-ROM می‌باشد. همچنین پارتیشن‌ها دیگر دیسک سخت را نیز می‌توانید در این شاخه متصل نمایید. البته اجباری به این کار وجود ندارد. مثلا در سیستم‌های مبتنی بر دبیان، درایوهای فلاپی و CDROM در شاخه‌های floppy و cdrom که در زیر ریشه قرار دارند، متصل می‌شوند. اتصال و برداشتن اتصال پارتیشن‌ها و درایوها با استفاده از دستور mount صورت می‌گیرد. اشتراکات شبکه را نیز می‌توانید در این شاخه متصل نمایید.
-شاخه proc: این شاخه یک سیستم فایل مجازی است که برخی اطلاعات مربوط به سیستم و هسته از آن قابل دستیابی می‌باشد. مثلا فایل version در این شاخه حاوی اطلاعات هسته سیستم عامل مانند نسخه آن و ... می‌باشد.
-شاخه sbin: دستورات و برنامه‌های مدیریتی سیستم در این شاخه قرار می‌گیرند که مخصوص کاربر root است.
-شاخه tmp: محل قرارگیری برخی فایلهای موقتی برنامه‌های کاربردی است.
-شاخه usr: بسیاری از برنامه‌های کاربردی در این شاخه نصب می‌شوند. مثلا Xwindow در این شاخه قرار دارد. همچنین برخی دستورات و دستورات مدیریتی نیز در مسیرهای usr/bin و usr/sbin قرار می‌گیرند.
-شاخه var: این شاخه که معمولا در کامپیوترهای سرویس دهنده در یک پارتیشن جداگانه قرار می‌گیرد، مخصوص برنامه‌های سرویس دهنده‌ای مانند وب و FTP و بانکهای اطلاعاتی است. مثلا فایل‌های مربوط به یک وب سایت می‌توانند در var/www قرار گیرند. به دلیل اینکه در برخی از حملات DOS دیسک سخت سیستم با فایل‌های آشغال پر می‌شود، این شاخه را در یک پارتیشن جداگانه قرار می‌دهند که در صورت قرارگیری تحت حمله و پرشدن احتمالی دیسک سخت، کل سیستم عامل دچار وقفه نگردد و آسیب به همان قسمت محدود شود.

تمامی شاخه‌هایی که در بالا توضیح داده شد، می‌توانند در پارتیشن‌های جداگانه قرار داده شوند. ولی ضرورتی ندارد.

پارتیشن swap
هنگام نصب لینوکس، پارتیشنی به نام swap می‌سازید. کاربرد این پارتیشن چیست؟ این پارتیشن که تحت ساختار سیستم فایل جایی متصل نمی‌شود، محل قرارگیری swapping file لینوکس که همان حافظه مجازی روی دیسک سخت است، می‌باشد. بهتر است حجم آنرا برابر یا ۲ برابر حافظه سیستم خود تعیین نمایید.

منبع : technotux

ویروس جدید ویندوز به نام SOBER

شرکت های تولیدکننده نرم افزارهای ضدویروسی هشدار می دهند که ویروس تازه ای به نام 'سوبر' (Sober) که به سیستم عامل ویندوز حمله می کند به سرعت در اینترنت در حال گسترش است. این ویروس در پایان هفته ظاهر شد و به خاطر آسیب پذیری بسیاری از نسخه های ویندوز به سرعت درحال تکثیر است.تصور می شود این ویروس به رایانه های بسیاری آسیب رسانده باشد چرا که یک نسخه از آن به شکل یک برنامه ضدویروس ظاهر می شود.این ویروس همچنین سعی می کند با استفاده از زبان های آلمانی و انگلیسی برای توضیح موضوع نامه های الکترونیکی (ایمیل) و تغییر نام فایلی که حاوی ویروس است پنهان شود."سوبر" همچنین برای فریب دادن کاربر جهت گشودن فایل حاوی ویروس، به او اخطار می دهد که درحال ارسال یک فایل آلوده به ویروس است.این ویروس پس از آلوده کردن یک دستگاه رایانه، خود را به تمامی آدرس های موجود در آن ارسال می کند. این ویروس تاکنون بیش از هر جا در آلمان شیوع یافته است اما به تدریج در بریتانیا نیز ظاهر می شود.کلیه سیستم های عامل ویندوز 2000، 95، 98، ME، NT، سرور 2003 و XP در مقابل سوبر آسیب پذیر هستند. سوبر نیز مانند بسیاری از ویروس هایی که از طریق ای میل منتقل می شوند باید باز شده و پیوست آن کلیک شود تا رایانه را آلوده کند. ویروس پس از نصب خود روی رایانه یک پیام خطا نمایش می دهد که ممکن است کاربران را دچار این توهم کند که دستگاه آنها آلوده نشده است. در داخل این ویروس متنی نهفته است که در آن از خالق ویروس "سوبیگ" که در ماه اوت به سریع ترین ویروس منتشره تا به امروز بدل شد ستایش به عمل می آورد. منبع : bbc science

ویروسهای جنجالی اینترنت Msblast و Sobig F

ماه آگوست 2003 شاهد دو تا از بزرگترین بیماری های عالمگیر دیجیتالی بود که تاکنون شیوع یافته است: ویروس های MSBLast و Sobig F. بلای دوم دقیقا زمانی به راه افتاد که اولی فروکش کرد.

در این گیرودار حادثه از دست رفتن توان الکتریکی ناحیه شمال شرقی آمریکا نیز قوز بالا قوز شد. در واقع آنچه این ماه جهنمی را خاص کرد، اثر متقابل میان بلاهای دیجیتالی ناشی از ویروس ها و دنیای واقعی بود. البته از دست رفتن توان الکتریکی در آمریکا باعث شد تا بسیاری از اتصال به اینترنت محروم شوند. آنچه ما از این ماه آگوست فراگرفتیم، که چیز جدید و کمی ترسناک تر بود، این است که وابستگی های دیگری نیز میان شبکه های مجازی دچار ویروس ها و شبکه های حمل و نقل وجود دارد.

برای مثال ویروس MSBLast ظاهرا مسئول تأخیرهای چندساعته در سیستم های قطارهای مسافری و باری آمریکا در بیستم آگوست بود. یک روز پیش از این حادثه شرکت هواپیمایی ایرکانادا به خاطر همین ویروس مجبور شد برخی از پروازهایش را به تأخیر بیندازد و حتی چند پرواز را به کلی لغو کند. و دست کم یک نشریه در آلمان (Heis Online) حدس زد که ویروس MSBLast یکی از عوامل خاموشی گسترده در آمریکا بود.

Sobig F نیز به سهم خود تمامی شرکت های ارائه دهنده سرویس پست الکترونیکی در سراسر جهان و نیز چند شبکه تجاری کامل را به تصرف خود درآورد. در موارد منحصر به فرد ردپای خراب کاری های این ویروس را در سرویس های اضطراری، آماده باش نظامی، مغازه های خرده فروشی و سرویس های دولتی ایالتی نیز می توان یافت.

مسئله ویروس ها و کرم های کامپیوتری- این دو اصطلاح اغلب به شکل مترادف به کار می روند- در سال های اخیر بدتر و بدتر شده است. بنا به اظهارات اریک کن (E.Kwon) مدیر اجرایی مؤسسه امنیت کامپیوتری وابسته به شرکت هائنوری، سال 2001 در این زمینه نقطه عطفی به شمار می رود.

به گفته وی «پیش از آن ویروس نویسان تنها خودنمایی می کردند. اما کم کم حملات برنامه ریزی شده تر و هدفمندتر شدند.» در واقع این نسل جدید ویروس نویسان قصد آسیب زدن داشتند.

پیش از این خانواده ویروس Sobig در طول تاریخ بیشتر از هر ویروس، کرم یا هر مزاحم کامپیوتری دیگری خرابی به بار آورده بود Sobig F .هزاران ارائه دهنده سرویس پست الکترونیکی را مجبور به تحمل بار اضافی و میلیون ها کاربر این سرویس ها را دچار دردسر کرد.

زمانی که- Sobig F حرف «F» نشان می دهد که این ویروس  پنجمین گونه از کرم اولیه است- کامپیوتری را آلوده می کند، به جست وجوی آدرس های ای میل در فایل های موجود در دیسک سخت می پردازد.

سپس در ارسال ای میل های جدیدی که یک نسخه از خودش را به عنوان ضمیمه به همراه دارد،  از آن اسامی به عنوان آدرس «From» یا به اصطلاح همان فرستنده استفاده می کند. Sobig با استفاده از نرم افزار ای میل نصب شده در درون خود کرم به شکلی کاملا خودکفا نامه ها را ارسال می کند. ب

ا این که دیگر «Malware»های کامپیوتری (این اصطلاحی است که به ویروس ها، کرم ها، اسب های تروا و دیگر برنامه های خبیثانه اطلاق می شود) از چنین قابلیتی برخوردار بودند، اما Sobig طوری برنامه ریزی شده بود تا نسبت به دیگر برنامه های اخیر نامه های بیشتری ارسال کند.

به نظر می آید در یک مقطع بیشتر از 15 درصد از ترافیک جهانی ای میل توسط همین ویروس به وجود آمده بود. در حال حاضر این گمان درباره Sobig قوت می گیرد که احتمالا این ویروس وسیله ای برای جمع آوری آدرس های ای میلی است که به فهرست پستی اسپمرها افزوده می شود.

این ویروس خصوصیتی دارد که از چشم برنامه های ضد ویروس دور می ماند. بنا به اظهارات یکی از تحلیل گران شرکت Network Associates، ضمیمه های نامه های ارسالی ویروس Sobig F،  اندازه های متفاوتی دارند که هریک اطلاعات مزخرفی را که به انتهای آن فایل (فایل ضمیمه یا (Attachment افزوده شده است (append)، حمل می کند. در واقع این ویژگی Sobig F باعث می شود تا کار برنامه های ضد ویروس در شناسایی آن دشوارتر شود.

MSBLast نیز مثل Sobig F روش دفاعی بی همتایی دارد. این ویروس کامپیوترهای آلوده را وادار می کند تا هر ده یا یازده دقیقه خودشان را دوباره بارگذاری کنند (Reboot)، بارگذاری مجدد سیستم عامل در حین محاسبه) و در مورد بسیاری از کاربران این بازه زمانی به مراتب کوتاه تر از آنی است که بتوانند برای ریشه کن کردن این ویروس،  نرم افزار مورد نیاز را از شبکه دریافت (Download) کنند.

با وجود ویروس هایی که قادرند بسیار حیله گرانه از خودشان دفاع کنند، شانس نفوذ و خراب کاریشان در شبکه های انترپرایز (شبکه ای که تمام ایستگاه های کاری و ترمینال ها یا کامپیوترها را در یک شرکت به هم وصل می کند) بیشتر،  بالا رفته است.

بروس اشنیر (B.SCHNEIR)، یکی از کارشناسان پیشرو در زمینه امنیت کامپیوتر و نویسنده کتاب «فراسوی ترس»،  کتابی درباره امنیت برای کاربران عادی، چنین می گوید «کرم ها و ویروس ها هرسال باهوش تر می شوند.

این روزها بسیاری از آنها در دنیای حقیقی نیز پیامدهایی دارند. البته نه به خاطر طراحی شان، بلکه به علت تقابل های پیش بینی نشده با سایر سیستم ها»  با این که ایفای نقش MSBLast در خاموشی 2003 آمریکا بعید به نظر می رسد، چنین بلاهایی در دنیای واقعی غیرممکن نیست.

هفت ماه پیش از فرارسیدن ماه جهنمی، ویروس SQL Slammer شبکه ماشین گویای خودکار بانک بزرگی را فلج کرد. در واقع این شبکه باید با شبکه های دیگر آن بانک که آلوده بودند،  تبادل اطلاعات می کرد.

به گفته اشنیر «با ورود سیستم های حیاتی تر به شبکه، آنها خود را در معرض خطر ویروس ها و کرم ها قرار می دهند، نه تنها به خاطر باهوش تر شدن کرم ها،  بلکه این سیستم های حیاتی هستند که به خط آتش رفته اند.»

منبع : IEEE Spectrum, Oct. 2003